Апарк азы

Vrydag, 29 Хәажәкыр 2019 12:09

Апарк иазку аҧҟара

Азеиҧш пҟарақәа

Риҵатәи арелиқттә милаҭтә парк аҧасабарахьчаратә, аекологиа-рккаратә, ҭҵаарадырратә усбарҭоуп. Иара (акваториа) иеиднакылоит иҷыдоу аекологиатә, аҭоурыхтә, аестетикатә ҵакы змоу,иара убас аҧасабаратә, арккаратә, аҭҵаарадырратә, акультуратә хықәкқәа рзы хылаҧшразмоу атуризми ирызку аҧсабаратә комплексқәеи аобиектқәеи.

  Амилаҭтә парк иаҵанакуа адгьыл ҭыҧқәеи, уи адгьылҭыҧ иҵоу амали, аӡқәеи, аҵиааи, аҧстәқәеи амилаҭтә парк ахархәаразы иаҭахоит Аҧсны Аҳәынҭқарра Азакәан аҟны иазгәаҭоу азинқәа рыла. Амилаҭтә парк иаҵанакыр алшоит егьырҭ адгьылхархәаҩцәа иртәу адгьыл ҭыҧқәеи аӡқәеи.

      Амилаҭтә парк иуристтә хаҿны иҟоуп, насгьы аиҿкааратә-зинтә формала ҳәынҭқарратә наплакуп.

   Амилаҭтә парк аусураҿы аус зуа азакәанҧҵара, Аминистрцәа реилазаара ақәҵарақәеи адҵақәеи, абри Аҧҟареи ирықәныҟәоит. Амилаҭтә парк азинтә ҭагылазаашьа аҷыдарақәа ҳәаақәҵахоит иара иақәнагоу Аҧсны Аҳәынҭқарра азакәанқәа рыла.

    Амилаҭтә парк аус ауеит инаӡоу анхамҩатә ҳасабкра шьаҭас измоу ахалафинансыркреи ахҿыхреи рыла, иамоуп иара ахатә баланс ианыҧшуа, аҳәынҭқарра иахатәны иҟоу хазы иалкаау амазара, иара ахьӡала аиқәшаҳаҭрақәа шьақәнаргылоит, азинқәа аиууеит ахыдҵақәагьы агоит, аӡбараҟны, аиныршәаратәи аекономикатә еиқшаҳаҭрақәа ирыдҳәалоу аимакқәа еилзырго иҳәынҭқарратәым аӡбараҟни иқәгылоит ашшҩысгьы аҭакҟаҵаҩысгьы.

   Амилаҭтә парк  азин амоуп аҧхьаӡаратәи, авалиутатәи, егьырҭ ахыҧхьаӡаларҭақәеи Аҧсни уи анҭыҵи абанкқәа рыҟны, хархәара анаҭоит иара ахьӡ зну амҳәыр, аштамп, уҳәа егьырҭ афирматә дыргақәа.

  

Амилаҭтә парк  иара иаду ахыдҵақәа рзы аҭакҧхықәра нанагӡоит иатәу амазара зегьы ала.  

   Амилаҭтә парк  Аҧсны иалшоит Аминистрцәа реилазаара ақәшаҳаҭхарала аиҵбыратә наплаққәа, афилиалқәа, ахаҭарнакрақәа раҧҵара, урҭ ирызку Аусҧҟақәеи Аҧҟарақәеи рышьақәырҕәҕәара.

  Амилаҭтә парк  аиуристтә ҭыӡҭыҧ: Аҧсны Аҳәынҭқарра, Гагра араион, Бзыҧ ақ., Ешба имҩа 162.

 Амилаҭтә парк ахықәкқәеи аҳасабтәқәеи  

Амилаҭтә парк хықәкқәаси ҳасабтәқәаси иамоуп:

а) иазҷыдоу аландшафтқәа, аӡқәеи, аҵиааи, аҧстәқәеи, зыҧсы ҭам аҧсабара аобиектқәа, аиҭашьақәыргылараратәи, арккаратәи, аҭҵаарадырратәи усмаҧгатәқәа хықәкыс иҟаҵаны аҭоурыхи акультуреи рбаҟақәа реиқәырхара;

 б) аекосистемақәеи акультуратә ҭынхақәеи рыҭҵаара иазку аҭҵаарадырратә усурақәа реиҿкаареи рымҩаҧгареи иара аусура иашьашәалоу аҭҵаарадырратә усбарҭақәа адыҧхьаланы, уи азы зыда ҧсыхәа ыҟам абаза аҧҵара;

в) атуризми аҧсшьареи рзы аҭагылазаашьа аҧҵара, амилаҭтә парк аҧсабара, акультуратәи аҭоурыхтәи баҟақәа дырбара, абри инадҳәаланы анхамҩатә усура амҩаҧгара;

г) атәыла аетнографиатәи акультуратәи ҷыдарақәа ирыдҳәалоу атрадициатә ҵакы змоу аусхкқәеи ааглыхреи реиқәырхара;

д) иҧхасҭахаз аҧсабаратә комплексқәеи, аҭоурыхтә-культуратә обиектқәеи реиҭашьақәыргылара. 

III. Амилаҭтә парк арежими ахьчареи

Амилаҭтә парк иамоуп ҷыдала ахьчаразы аштатқәа (амилаҭтә парк аинспекциақәа), аҭҵаарадырратәи, аҭҵаарадырратә-техникатә усзуҩцәеи анапхгаратә-нхамҩатә персонал.

 Амилаҭтә парк иаҵанакуа  аҭыҧ (акваториа) аҟны   иҟалаӡом аҧсабаратә комплексқәеи, аҵиааи аҧстәи, аҭоурыхтә-культуратә обиектқәеи аҧхасҭо рызҭо, амилаҭтә парк ахықәкқәеи аҳасабтәқәеи ирҿагыло иарбанзаалак усхкык амҩаҧгара, убрахь иналаҵаны:

 а) ихәарҭоу аҵыхтәқәа рзыҧшыхәреи рыҵыхреи;

б) анышә хыхьтәи аҿыгҳареи агеологиатә аартрақәеи аҧхасҭа рызҭо усурахкык амҩаҧгара;

в) агидрологиатә режим аиҭакра зыхҟьо усурахкык амҩаҧгара;

г) амилаҭтә парк иахьаҵанакуа абаҳчааӡаратә, ақалақьынҭыҵтәи аҧсшьарҭа  ҭыҧқәа рыҭара;  

д) амилаҭтә парк аусура иадҳәалам амҩадуқәа, аӡымҩангагақәа рыргылара, афымцамҩангагатә цәаҳәақәеи егьырҭ аимадарақәеи рышьақәыргылара, иара убас  анхамҩатә, анхарҭатә обиектқәа рыргылареи рхархәареи;  

е) аҵиааи аҧстәы обиектқәеи рҭагылазаашьа аҧырхагара зыхҟьо анаплакратә шәарыцареи аҧсыӡкреи, абна ҵиаақәа ааглыхратә хархәаразы реизакра, абиологиатә коллекциақәа реизгара, аҭыҧантәи афлореи афаунеи ирыцәтәыму зыҧсы ҭоу аорганизмқәа ралагалара;

 ж) апарк аусура иадҳәалам амеханикатә хархәагақәа рныҟәареи рыргылареи, аҩнатә ҧстәқәа азеиҧш хархәара змоу амҩақәа, урҭ рзы ҷыдала иазгәаҭоу аҭыҧқәа ирхыганы ркацара;

з) амассатә спорттә, аланарҧшыгатә усхкқәа реиҿкаареи атуристтә ргыларҭақәа реиҿкаареи, урҭ рзы ҷыдала иазгәаҭоу аҭыҧқәа ирхыганы амца еиқәҵарақәарганизация массовых спортивных и зрел; 

и) аҭоурыхтә-культуратә ҵакы змоу амаҭәарқәа ралгара. 

Амилаҭтә парк адгьылҵакыраҟны ишьақәыргылахоит хаз-хазы иеихшоу ҷыдала ахьчаразы арежим, уи иаҵанакуеит абарҭ аҭыҧқәа: 

а) аҳәырҧсарратә, уи аҩныҵҟа иарбанзаалак анхамҩатә усура амҩаҧгара, аиҭашьақәыргылара зҭаху аҭыҧқәа рхархәара ҟалаӡом;

б) ҷыдала ихьчоу, зыҩныҵҟа аҧсабаратә комплексқәеи аобиектқәеи реиқәырхаразы аҭагылазаашьақәа ахьҧҵахо, насгьы ҷыдала зҭаара хылаҧшра амоу аҭыҧқәа ;

в) аекологиа ҭҵаара аиҿкаареи амилаҭтә парк аобиектқәа рҭыҧ ҧшӡарақәа дырбареи ирызку  аилкаадырратә туризм;

г) аиҭашьақәыргыларатә, аҧсшьара иазку;

д) аҭоурыхтә-культуратә обиектқәа рыхьчара;     

е) аҭааҩцәа рымаҵ ауразы, асааирҭақәа, апалататә лагерқәеи егьырҭ атуристтә маҵзурақәа, акультуратә, абзазаратәи аинформациатә маҵзуразы аобиектқәа рыргылара иазку;

ж) анхамҩатә ҵакы змоу, зыҩныҵҟа амилаҭтә парк аус аурц азы зыда ҧсыхәа ыҟам анхамҩатә усура мҩаҧгахо.

Амилаҭтә парк арежим ақәныҟәара иахылаҧшуеит иара ахьчаратә маҵзура. Уи иалоуп: амилаҭтә парк Аиҳабы, амилаҭтә парк ахьчаразы аинспектор.   

Амилаҭтә парк ахьчара иадҧхьалазар ҟалоит ауаажәларратә инспекциақәа. Ахьчара алыршара азҵаарақәа рҿы амилаҭтә парк анапхгареи, Аҳәынҭқарратә екологиатә инспекциеи, азинхьчаратә усбарҭақәеи аус еицыруеит. 

Амилаҭтә парк ахьчаразы аинспекторцәа азин рымоуп:  

- амилаҭтә парк арежими аҧсабарахьчаратә закәанҧҵареи реилагаразы атәылауааи амаҵурауааи рызҵаара, атәылауааи амаҵурауааи амилаҭтә парк аҩныҵҟа аҟазааразы, транспортла алсразы, аҧсабарахархәареи рзы, анхамҩатәи даҽа уски амҩаҧгаразы рдокументқәа ргәаҭара;

 - атәылауааи амаҵурауааи аҧсабарахьчаратә закәанҧҵареи  амилаҭтә парк арежими ирҿагылоу русура аанкылара;

- аҧсабарахьчаратә закәанҧҵара аҧҟарақәа рықәныҟашьа агәаҭаразы амилаҭтә парк иахьаҵанакуа иарбанзаалак анаплакқәа, аусбарҭақәеи аиҿкаарақәеи, агидротехникатә ргыламҭақәа, атранспорттә хархәагақәа рҭаара;

- амилаҭтә парки иаҵанакуеи уи ахьчаратә ҭыҧқәеи рыҟны  атранспорттә хархәагақәеи ахатәы маҭәақәеи ргәаҭара амҩаҧгара;

- азакәанҧцара еилазго ауаа изакәаным аҧсабарахархәара аалыҵи амыругеи, иара убас иақәнагоу адокументқәеи рымхра аус зуа азакәанҧҵара инақәыршәаны;

- аҧсабара, аҭоурыхи акультуреи рбаҟақәа рыхьчара иадҳәалоу административтә зинеилагарақәа ирызку иара иаҵанакуа  аҧкаанҵақәа рышьақәыргыларақәа, арҭ азинеилагарақәа ҟазҵаз ахаҿқәа азинхьчаратә усбарҭақәа мамзаргьы аҳаблақәеи аиланхарҭа ҭыҧқәеи рыҟны аҭыҧантәи анапхгара ахыбрақәа рыҟны рнагара;

- ишьақәыргыдоу аҧҟарала аиуристтә хаҿқәеи ауааҧсыреи амилаҭтә парк иаҵанакуа аҧсабаратәи аҭоурыхтә-культуратә комплексқәеи аобиектқәеи ирырҭаз аҧхасҭа ахә ахшәааразы рзашшра.

Амилаҭтә парк ахьчаразы аинспекторцәа аиҩдырааратә дыргеи ишьақәыргылоу агәышҧы дыргеи  змоу аформаҭәа рыҭахоит.

Амилаҭтә парк ахьчаразы аинспекторцәа ишьақәыргылоу аҧҟара инақәыршәаны  амилаҭтә парк иаҵанакуа аҭыҧқәа рыҟны аинспекторцәа ихысуа абџьар аныҟәгара азин рымоуп.

Амилаҭтә парк аҳәаа иҭагӡоу адгьылқәа рыҟны анхамҩатә хархәара иалгамкәа,иҿыцу анхамҩатә обиектқәа рыцҵареи рыргылареи ҟалаӡом. Арҭ адгьылқәа рхархәара арежим ҳәаақәҵахоит Аҧсны Аминистрцәа реилазаара ишьақәнарҕәҕәо аҧҟарала.

  IV. Амилаҭтә парк анапхгара

Амилаҭтә парк напхгара азиуеит уи Аиҳабы аус зуа азакәанҧҵара, абри Аҧҟара, амилаҭтә парк аҩныҵҟатәи аиҿкаара Аҧҟара инақәыршәаны. Амилаҭтә парк Аиҳаби уи ихаҭыҧуаҩи Аҧсны Аминистрцәа реилазаара иқәнаргылоит.

Амилаҭтә парк Аиҳабы:

а) амилаҭтә парк аштатқәа шьақәиргылоит;

 б) амилаҭтә парк аусуа напхгара аиҭои  дагьахылаҧшуеит аҧсабаратә хархәагақәа хықәкыла рхархәашьа шымҩаҧысуа;

 в)ианаҭахха, амилаҭтә парк аҿиара аҧҟара хадақәа, аус зуа азакәанҧҵара, абри Аҧҟара ирҿагыло аусура иақәиҭнатәӡом;

 г) аҧсабара ахьчара аҧҟарақәа мамзаргьы ауаажәларратә леишәа еилазго атуристтцәеи апарк егьырҭ аҭааҩцәеи рганахьала ишьақәыргылоу аҧҟарала аҭакҧхықәра рыдҵаразы аус иақәнаршәоит.

 Амилаҭтә парк Аиҳабы ихала амилаҭтә парк аусура иадҳәалоу азҵаарақәа иӡбоит, гәрагагада амилаҭтә парк ахьӡала аус иуеит, атәылауааи аиуристтә хаҿқәеи амилаҭтә парки реизыҟазаашьаҿы апарк ахьӡала дықәгылоит.Иара иҭоу азинқәа ирҭымгакәа амилаҭтә парк амазара инапаҵаҟа иҟоуп, абанктә усбарҭақәа рыҟны ахыҧхьаӡаларҭақәа ааиртуеит, аиқәшаҳаҭрақәа инапы рыҵаиҩуеит, иара убас аџьатәқәагьы, агәагагақәа риҭоит, адҵақәа аҧиҵоит.

 Амилаҭтә парк амазареи ахархәагақәеи

Амилаҭтә парк мазарас иамоуп иара абаланс аҟны иҟоу, аҳәынҭқарра иахатәу аматериалтәи афинанстәи хархәагақәа. Ахыбрақәа, аргыларақәа, аҭоурыхтә-культуратәи егьырҭ иеиҭамҵуа аобиектқәеи амилаҭтә парк иадҵоуп анхамҩа зегьы аныҟәгареи напхагараҭареи зин ала.

Амазареи ахашәалақәеи рышьақәгылара хыҵхырҭас ирымоуп:

 а) Аҧҵаҩцәа ирыҭоу ахархәагақәа;

б) адотациа аҳасбала аҳәынҭқарра иазоунажьуа ахархәагақәа;

в) ахатәы нхамҩатә усураҟнытә ахашәалахәқәеи егьырҭ ахашәалахәқәеи, ашәатәқәеи, амилаҭтә парк афонд ахь иара убас иааиуа:

 - аилкаа-дырратә, аиҭашьақәыргыларатә, аҭҵаарадырратә, аӡыргара-ҭыжьырҭатәи егьырҭ иара иаду ауснагӡатәқәа ирҿагылам аусрақәеи рыҟнытә  ;

- аҳәырҭақәа, адгьыл ҭыҧқәа, ахыбрақәа, аргыламҭақәа  қьырала ргараҟнытә ашәатәқәа;

- амилаҭтә парк иаҵанакуа аҧсабаратә комплексқәа, аобиектқәа ирыҭоу аҧхасҭа ахә ахшәааразы;

- ишьақәыргылоу аҧҟарала ирымху ашәарыцага, аҧсыӡкыга, аалыҵқәа изакәаным аҧсабарахархәаразы амаҭәахәқәа рыҭираҟнытә ;

- рхынҳәрада ацхыраареи агәыҳалалратә лагалақәеи рыҟнытә .

 Амилаҭтә парк иалшоит абарҭ афондқәа раҧҵара:

- аарыхратәп  асоциалтәи ҿиара иазку;

- аџьа ахәҧса ашәара;

- ацхырааратә;

- Аҧсны азакәанҧҵара еилазымго егьырҭ  фондқәа.

Афондқәа рхашәала аихшашьа, реилазаара, амаҵурақәа раҭара, рышәагаа, рышьақәгылашьа, рныхтәқәа ҳәаақәҵахоит аус зуа азакәанҧҵара инақәыршәаны. Закәанла аишьақәыргылоу аҧҟарала амилаҭтә парк аҳасабеилыргаратә астатистикатә ҳасабаырба мҩаҧнагоит. 

 Амилаҭтә парк аусура ахылаҧшра

Контроль за деятельностью национального парка

Амилаҭтә парк анхамҩатә усураҿы Аҧсны Аминистрцәа реилазаараҟны ҳасабырбара ҟанаҵоит, хылаҧшрагьы азҭо иароуп.

 Амилаҭтә парк афинанстә-нхамҩатә усура агәаҭара мҩаҧысуеит шықәсык ахьтә знык иеиҵамкәа, Аҧсны Аминистрцәа реилазаара знапы ианнаҵо аусбарҭала.

 VII.   Иеиуеиҧшым аҧҟарақәа

Амилаҭтә парк аилацәажәаратә усбарҭаны иҟоуп Риҵатәи арелиқттә милаҭтә парк Ауаажәларратә Хеилак. Уи аилазаара иалоуп амилаҭтә парк аҿиара иалахәу аминистррақәеи аусбарҭақәеи рхаҭарнакцәа, иара убас иналукааша аҵарауаа, аспециалистцәа, араионқәа рхадацәа.

 Амилаҭтә парк аҩныҵҟа абнанхамҩатә, аҭҵаарадырратә, абиотехникатә, абжьааҧынтә усурақәеи аусмҩаҧгатәқәеи рыпланқәа ирыхәаҧшуеит, иагьышьақәнарҕәҕәоит Риҵатәи арелиқттә милаҭтә парк Ауаажәларратә Хеилак, иара убас амилаҭтә парк аҭҵаарадырратә усура ашықәстәи аҳасабырбақәаирзыёзырюуеит иагьрыдыркылоит. Риҵатәи арелиқттә милаҭтә парк Ауаажәларратә Хеилак иара аилазаарайнытщ далнахуеит уи Ахантәаҩы.

 Амилаҭтә парк аиҭашьақәыргылара, аҧыхра

Амилаҭтә парк аиҭашьақәыргылара, аҧыхра мҩаҧгахоит Аҧсны Аминистрцәа реилазаара, аӡбара, аиныршәаратә ӡбара ақәҵарала. Аҧыхра аҵаҵҕәи аҧҟареи, аиҭашьақәыргылареи ҳәаақәҵахоит аус зуа азакәанҧҵарала.

Read 137 times

Search

Яндекс.Метрика